Kamerbrief: Verstoring Russische economische spionageactiviteiten door AIVD

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
Datum 10 december 2020

Betreft Verstoring Russische economische spionageactiviteiten door AIVD

Zoals gemeld in het meest recente jaarverslag ziet de Algemene Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst (AIVD) dat steeds meer landen invloed proberen te krijgen op
Nederlandse belangen. Ons land hoort bij de meest ontwikkelde naties van de
wereld op het gebied van economie, wetenschap en techniek. Onder invloed van
globalisering maakt dit dat Nederland een aantrekkelijk, maar ook in toenemende
mate kwetsbaar doelwit is van spionage. *1

De AIVD zet zich in samenwerking met partners in om schade aan de economie en
de nationale veiligheid door spionage te beperken en waar mogelijk te voorkomen
door het vergaren van inlichtingen en het creëren van bewustzijn.

In dit licht informeer ik u, mede namens de minister van Buitenlandse Zaken en
de minister van Justitie en Veiligheid, over de recente verstoring van Russische
economische spionageactiviteiten van de Russische civiele inlichtingendienst SVR
door de AIVD.

Verstoringsoperatie
Zoals eerder in jaarverslagen van de AIVD gemeld staat Nederland in het vizier
van de Russische inlichtingendiensten, die heimelijk informatie verzamelen die
voor Rusland van belang is, waaronder informatie op het terrein van economie en
wetenschap.

De AIVD beëindigde recentelijk operaties van een Russische inlichtingenofficier
(IO) van de SVR. De IO -die als geaccrediteerd diplomaat op de Russische
ambassade werkte- hield zich bezig met spionage op gebied van technologie en
wetenschap. Hij bouwde een substantieel netwerk op van bronnen, die allen
werkzaam zijn of waren in de Nederlandse hightech-sector. De interesse van de IO
ging onder meer uit naar informatie over kunstmatige intelligentie, halfgeleiders
en nanotechnologie. Veel van deze technologie is zowel bruikbaar in civiele als
militaire toepassingen.

De Russische inlichtingenofficier legde contact met personen met toegang tot
gevoelige informatie binnen de hightech-sector, en in sommige gevallen was in ruil
daarvoor ook sprake van betaling. Een tweede Russische inlichtingenofficier van
de SVR, tevens geaccrediteerd als diplomaat, vervulde een ondersteunende rol.

Bedrijven en onderwijsinstelling geïnformeerd
De hightech-sector in Nederland beschikt over hoogwaardige en unieke kennis. De
spionage heeft zeer waarschijnlijk schade aangebracht aan de organisaties waar
de bronnen actief zijn of waren en daarmee mogelijk ook aan de Nederlandse
economie en de nationale veiligheid.

De bronnen van de Russische inlichtingenofficier zijn door de AIVD aangesproken
om hun activiteiten te verstoren. In een aantal gevallen heeft de AIVD een
ambtsbericht aan betrokken bedrijven en een hogere onderwijsinstelling
uitgebracht zodat zij maatregelen kunnen treffen. In één geval is aan de IND een
ambtsbericht uitgebracht. De IND treft op grond hiervan vreemdelingrechtelijke
maatregelen tegen een bron. De AIVD onderzoekt of er additionele
ambtsberichten uitgebracht kunnen worden aan de IND.

Er kunnen geen mededelingen worden gedaan over de identiteit van de bronnen
en om welke betrokken bedrijven en onderwijsinstelling het gaat.

PNG-verklaringen
Vanwege de onderkende spionageactiviteiten is de Russische ambassadeur op 9
december jl. ontboden door het ministerie van Buitenlandse Zaken en is
medegedeeld dat de inlichtingenofficier, evenals de samenwerkende collega IO
van de SVR tot Persona Non Grata (PNG) zijn verklaard.

Strafbaarstelling spionage
Vanwege de toenemende kwetsbaarheid van Nederland voor spionage is door het
kabinet de toegevoegde waarde van de strafbaarstelling van spionage op het
bestaande instrumentarium onderzocht. Het strafrecht biedt reeds mogelijkheden
om op te treden jegens misdrijven die verband houden met schending van staats-,
ambts- en bedrijfsgeheimen. Echter, spionage -als in de heimelijke samenwerking
door personen met een buitenlandse inlichtingendienst- is op dit moment op
zichzelf niet als zodanig strafbaar. Het kabinet heeft vastgesteld dat een
aanvullende strafbaarstelling wenselijk is en zal onderzoeken op welke wijze
daaraan vorm kan worden gegeven en vervolgens een wetstraject opstarten.

Vervolgaanpak
Uit deze casus blijkt nogmaals dat de statelijke dreigingen ten opzichte van
Nederland reëel zijn. We informeren u nader over de bredere aanpak via het
vervolg op de Kamerbrieven Tegengaan statelijke dreigingen (d.d. 18 april 2019)
en Kennisveiligheid hoger onderwijs en wetenschap (d.d. 27 november 2020).

Bewustwording
De AIVD zet zich in voor de bewustwording van de risico’s van spionage en legt
waar mogelijk uit aan bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen hoe ze dit nu
en in de toekomst kunnen voorkomen.

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

drs. K.H. Ollongren

*1 AIVD jaarverslag 2019, 29 april 2020, p. 3.

(Bron: Tweede Kamer)

Over Hans de Vreij

Dutch journalist. Former correspondent in Brussels, Geneva, Prague, East Berlin.
Dit bericht werd geplaatst in Intelligence, Rusland, Russian Federation en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s